Τα βιολογικά προϊόντα καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο στην αγορά με όλο και αυξανόμενο κοινό. Φαίνεται πως οι καταναλωτές πέρα από την τιμή, ενδιαφέρονται και για την ποιότητα και έτσι στρέφονται σε φυσικά, μη επεξεργασμένα προϊόντα διατροφής, με οφέλη για την υγεία (Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής). Ακόμα, δεν μένουν ανεπηρέαστοι από τις επιπτώσεις της βιομηχανίας τροφίμων στο περιβάλλον.
Πιστεύω πως κάνουμε άλματα από το «τι είναι αυτό που τρώω», στο «τι περιέχει, πως επηρεάζει την υγεία μου» και στο «πώς έχει παραχθεί, ποιοι πόροι χρησιμοποιήθηκαν, πώς η παραγωγή του επηρεάζει τον πλανήτη».
Τι σημαίνει όμως ότι ένα προϊόν είναι βιολογικό και πώς αυτό το καθιστά, αν το καθιστά, ανώτερο του συμβατικού;
Σε αδρές γραμμές, οι όροι βιολογικό και οργανικό (“organic”), χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα για να περιγράψουν προϊόντα τα οποία βάση αυστηρών κανονισμών έχουν παραχθεί με τρόπο τέτοιο ώστε να σέβονται τη βιωσιμότητα του οικοσυστήματος.
Παρότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανά τον κόσμο, ένα οργανικό τρόφιμο παράγεται με τρόπο τέτοιο ώστε να σέβεται την ισορροπία του οικοσυστήματος, τους φυσικούς πόρους και να διατηρεί τη βιοποικιλότητα. Κατ’ επέκταση, βασικό χαρακτηριστικό αυτών των μεθόδων είναι η απαγόρευση της χρήσης συγκεκριμένων παρασιτοκτόνων και λιπασμάτων στις διάφορες καλλιεργητικές μεθόδους αλλά και συγκεκριμένων αντιβιοτικών, φαρμάκων και ορμονών στην εκτροφή ζώων. Τα τρόφιμα αυτά δε θα πρέπει να περιέχουν και πρόσθετα τροφίμων όπως βελτιωτικά γεύσεις και χημικές χρωστικές.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα μιας οργανικής φάρμας;
Ελαχιστοποιεί την περιβαλλοντική μόλυνση από χημικά και απόβλητα, χρησιμοποιώντας μόνο φυσικά παρασιτοκτόνα φυτικής προέλευσης. Καλλιεργεί το έδαφος με σεβασμό, δε χρησιμοποιεί επιθετικές τεχνικές υπερανάπτυξης φυτών και ζώων (ορμόνες) και αποφεύγεται η αλόγιστη χρήση νερού. Ακόμα, αποτελεί ένα ασφαλές φυσικό περιβάλλον για τα ζώα.
Οι όροι αφορούν τον τρόπο με τον οποίο ένα τρόφιμο έχει παραχθεί και δεν πρέπει να συγχέονται με ισχυρισμούς υγείας. Το πρωταρχικό πλεονέκτημα λοιπόν μιας διατροφής που βασίζεται σε βιολογικά προϊόντα αφορά το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα της διατροφής μας για τον πλανήτη.
Πώς όμως αυτή η διατροφή θα είναι και υγιεινή για τον οργανισμό μας;
Ας δούμε ποια συμπεράσματα βγαίνουν από τις διαθέσιμες μελέτες. Τα βιολογικά φυτικά προϊόντα χαρακτηρίζονται από σχεδόν μηδαμινές ποσότητες παρασιτοκτόνων και νιτρικών, και αυξημένες ποσότητες πολυφαινολών και βιταμίνης C. Όσο για το βιολογικό κρέας, χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη περιεκτικότητα στα ωφέλιμα πολυακόρεστα λιπαρά.
Σε διαχρονική μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2019, μία δίαιτα που βασίζεται σε βιολογικά προϊόντα έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η συχνότητα εμφάνισης υπογονιμότητας, αλλεργιών, προεκλαμψίας, μεταβολικού συνδρόμου, υψηλού δείκτη μάζας σώματος, non-Hodgkin λεμφωμάτων, σε σύγκριση με μία δίαιτα συμβατική.
Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν θεωρούνται επαρκή ώστε να μπορούμε με ασφάλεια και σιγουριά να ισχυριστούμε ότι μία διατροφή που βασίζεται σε βιολογικά προϊόντα είναι ανώτερη από μία ισορροπημένη διατροφή με συμβατικά τρόφιμα. Δεδομένου και του κόστους μίας τέτοιας διατροφής, περισσότερες μελέτες χρειάζονται για να καταλήξουμε σε μία συγκεκριμένη σύσταση.
FAO & WHO. 1999. Organically produced food. Available online at: http://www.fao.org/3/a1385e/a1385e00.pdf
Glibowski P. Organic food and health. Rocz Panstw Zakl Hig. 2020;71(2):131-136. doi: 10.32394/rpzh.2020.0110. PMID: 32519524.
Jonathon P. Schuldt, Mary Hannahan. When good deeds leave a bad taste. Negative inferences from ethical food claims. Appetite, 2012; DOI: 10.1016/j.appet.2012.11.004
Vigar V, Myers S, Oliver C, Arellano J, Robinson S, Leifert C. A Systematic Review of Organic Versus Conventional Food Consumption: Is There a Measurable Benefit on Human Health? Nutrients. 2019 Dec 18;12(1):7. doi: 10.3390/nu12010007. PMID: 31861431; PMCID: PMC7019963.